Nguồn Gốc và Lịch Sử
Aikido được phát triển trong khoảng thập niên 1920-1930 bởi Morihei Ueshiba (1883-1969), được các môn sinh tôn kính gọi là Ô-Sensei (Đại Tiên Sinh). Với gần 100 năm lịch sử, Aikido đã trở thành một trong những môn võ thuật Nhật Bản được thực hành rộng rãi nhất trên thế giới, hiện có mặt tại hơn 140 quốc gia.
Về mặt kỹ thuật, Aikido chịu ảnh hưởng lớn nhất từ Daitō-ryū, một môn võ cổ truyền của các samurai. Mặc dù hiện nay võ phái này được gọi là Daitō-ryū Aiki-Jūjutsu, tên chính thức của võ phái khi Ueshiba tham gia không bao gồm cụm từ Aiki. Khi đó, thuật ngữ aiki có được nhắc đến như là một thành phần trong một số kỹ thuật. Tuy nhiên bản thân thuật ngữ aiki-jujutsu (hiệp khí nhu thuật, nói về aiki như là một hệ thống/nguyên tắc chủ đạo) chưa được sử dụng trong hệ thống văn bản về kỹ thuật Daitō-ryū. Tháng 9 năm 1922, Ueshiba được bổ nhiệm làm kyoju dairi (教授代理 — Giáo thụ đại lý, người thay mặt sư phụ giảng dạy) của Sokaku, võ phái mới được sử dụng tên mới là Daito-ryu Aiki-jujutsu trong các văn bản chính thức. Trước khi lựa chọn sử dụng "Aikido" để mô tả dòng phái của mình, Ueshiba-ryu jujutsu là một trong các tên được sử dụng.
Những đại đệ tử đầu tiên của Sư Tổ đều là võ sĩ đã đạt 3-5 đẳng đai đen ở các môn võ khác trước khi theo học Aikido. Nhiều người tham gia học sau khi thử thách Ueshiba và bị đánh bại.
Triết Lý Aikido
Tên gọi Aikido (合気道) mang ý nghĩa: Ai (合) nghĩa là hòa hợp, Ki (気) là năng lượng hay khí, và Do (道) là con đường. Aikido là "Con đường hòa hợp năng lượng".
Khác với nhiều môn võ khác, Aikido không tập trung vào việc đánh bại đối thủ bằng sức mạnh. Thay vào đó, người tập học cách hòa hợp với lực tấn công, dẫn dắt và vô hiệu hóa nó. Mục tiêu là bảo vệ bản thân mà không gây tổn thương nghiêm trọng cho người tấn công.
Một Số Dòng Phái Lớn
Sau khi Sư Tổ qua đời năm 1969, Aikido phát triển thành nhiều dòng phái khác nhau:
Aikikai — Dòng lâu đời và lớn nhất, do Sư Tổ trực tiếp truyền lại cho gia đình Ueshiba. Tổng đàn Hombu Dojo đặt tại Tokyo.
Yoshinkan — Thành lập bởi Gozo Shioda, nổi tiếng với phong cách chính xác và kỷ luật cao. Yoshinkan được cảnh sát Tokyo sử dụng trong huấn luyện.
Ki Aikido — Thành lập bởi Koichi Tohei, tập trung vào việc phát triển Ki và thư giãn trong kỹ thuật.
Iwama — Thành lập bởi Morihiro Saito, dựa trên phong cách Aikido tại Iwama — nơi Sư Tổ thường xuyên luyện tập nhất. Dòng này chú trọng đến vũ khí (ken và jo).
Shodokan — Thành lập bởi Kenji Tomiki, là dòng duy nhất có hệ thống thi đấu đối kháng.
Tổng Đàn Aikikai
Hombu Dojo tại Tokyo là tổng đàn của Aikikai và Liên đoàn Aikido Quốc tế (International Aikido Federation). Đường chủ (Doshu) hiện tại là Moriteru Ueshiba, cháu nội của Sư Tổ.
Các đẳng cấp đai đen do Hombu Dojo cấp được công nhận trên toàn thế giới. CLB Núi Trúc nhận chứng nhận đai đen trực tiếp từ tổng đàn.
Aikido tại Việt Nam
Aikido đến Việt Nam từ năm 1958, khi võ sư Đặng Thông Trị mang Aikido từ Pháp về. Năm 1960, ông được Sư Tổ Morihei Ueshiba chính thức phê chuẩn.
Từ năm 1975, phần lớn các môn võ đều bị cấm hoạt động, bao gồm cả Aikido. Aikido bắt đầu phát triển trở lại tại TP. Hồ Chí Minh từ năm 1985. Khoảng năm 2000, Aikido có mặt tại Hà Nội.
Tập Luyện Aikido
Aikido phù hợp với mọi lứa tuổi và thể trạng. Quá trình tập luyện bao gồm:
- Ukemi (thụ thân): Học cách té ngã an toàn
- Tai sabaki (chuyển động thân): Di chuyển và xoay người
- Kỹ thuật tay không: Ném, khóa khớp, ghim đối thủ
- Vũ khí: Kiếm gỗ (bokken), gậy ngắn (jo), và dao gỗ (tanto)
Aikido không có thi đấu đối kháng (trừ dòng Shodokan), thay vào đó tập trung vào sự hợp tác giữa người tập.